Słownik pojęć:

<<Powrót

Halofity
Słonorośla, rośliny słonolubne; szczególnie dobrze rozwijają się na glebach bogatych w sole, głównie chlorki; niektóre mają mięsiste i zgrubiałe łodygi i liście, w których gromadzą wodę.

Hem
Grupa prostetyczna (aktywna część cząsteczek) hemoprotein (białek) hemoglobiny i mioglobiny oraz cytochromów (przenośników wodoru w procesie fotosyntezy); należy do porfiryn; składa się z czterech pierścieni pirolowych (zawierających atomy węgla i azotu), pomiędzy którymi tkwi atom żelaza, ów atom żelaza odpowiedzialny jest za nietrwałe wiązanie tlenu cząsteczkowego i nadaje czerwoną barwę związkom zawierającym hem; produktem rozkładu hemu są pomarańczowe i żółte barwniki żółciowe.

Hemocyjanina
Zawierające atom miedzi białko z grupy metaloprotein, ma różną budowę w zależności od grupy zwierząt, u której występuje. Hemocyjaninę mają niektóre mięczaki np. głowonogi (ośmiornica) i ślimaki płucodyszne (winniczek) oraz niektóre stawonogi np. kraby i homary, skrzypłocz, niektóre skorpiony. Rozpuszczona w krwi (hemolimfie) hemocyjanina służy (tak jak hemoglobina) do transportowania tlenu z narządów oddechowych w głąb tkanek. Miejscem wiążącym tlen jest atom miedzi, który też nadaje hemocyjaninie barwę niebieską (tylko w związku z tlenem; po odłączeniu tlenu hemocyjanina staje się bezbarwna). Wydajność hemocyjaniny w transporcie tlenu jest mniejsza niż wydajność hemoglobiny.

Herbicydy
Środki chemiczne do niszczenia lub hamowania rozwoju roślin, np. związki mocznikowe i triazynowe, karbaminiany, pochodne kwasu fenoksyoctowego; zaburzają przebieg fotosyntezy albo przemian enzymatycznych, uszkadzają chlorofil, powodują nadmierną transpirację, hamują podziały komórek (kiełkowanie i wzrost); stosuje się je do gleby albo bezpośrednio na liście roślin; herbicydy służą do eliminowania zbędnych lub konkurencyjnych gatunków roślin (chwastów) w uprawach; dąży się do wyprodukowania herbicydów działających jedynie na wąskie grupy gatunków (a z drugiej strony hoduje odmiany roślin uprawnych odpornych na herbicydy).

Homeostaza
Zdolność organizmu zwierzęcego do utrzymania względnie stałego środowiska wewnętrznego, dotyczy to np. temperatury ciała, stężenia osmotycznego osocza krwi, objętości płynów ustrojowych, stężeń poszczególnych substancji (białek, cukrów, jonów). Parametry stałego środowiska wewnętrznego nigdy nie są utrzymywane ściśle na jednakowym poziomie ale zawsze w jakimś przedziale, którego zakres zależy od cech osobnika i może się zmieniać z biegiem czasu lub cyklicznie). W utrzymaniu homeostazy istotną rolę odgrywa układ nerwowy, który kontroluje (mierzy) odpowiednie parametry i steruje ich zmianami.

Hydrosfera
Jedna z geosfer, ogół wód na Ziemi. Hydrosferę można podzielić na dwie części: oceanosferę i wody na lądach. Jej zasoby wodne to około 1,4 mld km³. Na niektórych obszarach są powiększane poprzez dopływy wód juwenilnych. W większości hydrosferę tworzą wody słone, bo aż 97,5%. 2/3 wody słodkiej skoncentrowane jest w lodowcach, trwałej pokrywie śnieżnej i wiecznej zmarzlinie w Antarktyce, Arktyce i w wysokich górach. Pozostała część wody słodkiej przypada na wody podziemne, jeziora, rzeki, bagna. Ważnym pojęciem jest duży obieg wody.